Resul ÇAVUŞOĞLU

Yaklaşık bir aydır gerçekleştirmiş olduğumuz C# eğitimini geçen Perşembe günü itibariyle tamamladık. Eğitim süreci çok zevkli ve verimliydi. Eğitim sürecinde ilgisini eksik etmeyen Poligon Interactive yönetici ve çalışanlarına teşekkür ediyorum. İşinde gerçekten başarılı bu kurumla .NET alanında yazılım geliştirme ve yazılım mimarisi alanında çalışmaya devam edeceğiz.

http://www.poligoninteractive.com

Etiketler: visual studio, c#, .net

Net platformu üzerinde istisna yönetimi ile ilgili daha önce bir makale yayınlamıştık. Şimdi ki makalemizde kendi istisnalarımızı oluşturmayı, Exception nesnesinden yeni istisna sınıfları türetmeyi ve istisnaları fırlatmayı göreceğiz Programcılara çoğunlukla yazılım geliştirme aracının ( Visual Studio.NET) sunmuş olduğu istisna sınıfları yeterli gelmektedir. Bununla birlikte özel bir bileşen geliştirme aşamasında bazen özel istisnalara ihtiyaç duyarız. Bu bileşen içerisinde meydana gelen hataları kendimiz yönetmek isteriz. Öncelikle istisnaları isteğimize bağlı ortaya çıkartmayı göreceğiz.

THROW ifadesini kullanma :

Throw ifadesi istisnaları istediğimiz anda ortaya çıkartmamıza imkan vermektedir. Throw ifadesi Exception sınıf veya bu sınıftan türetilmiş herhangi bir istisna sınıfı için kullanılır. Throw ifadesinin kullanıldığı noktada program durarak; istenilen istisnayı üretir. Bu istisna daha önceki makalemizde anlattığımız gibi yönetilebileceği gibi, hata mesajından da yararlanılabilir. Aşağıda throw kullanımına ait bir kaç örnek bulunmaktadır.

Yukarıda ki örnekte istisna temel sınıf olan Excepition nesnesinden oluşturulmuştur. Bu hata try catch, finally blokları ile yakalanabilir. Exception nesnesinin 3 çeşit yapıcısı bulunmaktadır. Farklı yapıcıların kullanıldığı bir örnek aşağıda bulunmaktadır.

Yukarıda ki örneğimizde Exception temel istisna sınıfı kullanılarak 3 farklı şekilde istisna ortaya çıkartılmıştır. 1. şekilde ortaya çıkan hata ile ilgili herhangi bir mesaj verilmekmektedir. 2. şekilde ise ortaya çıkan istisna ile birlikte bir hata mesajı da mevcuttur. 3. şekilde ise ortaya çıkan genel bir hatadan isteğimize bağlı bir hata üretilmesi sağlanmış ve dışarıda oluşan genel hata kullanılan hata sınıfına bildirilmiştir. Şu an için son yöntem bir şey ifade etmiyor gibi gözüksede ileriki satırlarımızda kendi istisna nesnemizi oluşturduğumuzda innerexception diye adlandırılan bu istisna referansı tarafımızca kullanılabilecektir.

Throw ifadesi Exception sınıfından türetilmiş istisna sınıfları içinde kullanılabilir.

Yukarıdaki örneğimizde DivideByZeroException istisnasının ortaya çıkmıştır. Bu istisna sonucu olarak ekrana Attampted to divide by zero istisna mesajı gözükecektir.

Exception nesnesinden istisna sınıfları türetme :

İstisna sınıflarının tamamı Exception temel sınıfından yaratılmıştır. Her alanda çeşitli istisna sınıfları olduğunu önceki makalemizde söylemiştik. Peki çok özel bir istisna sınıfına ihtiyacımız olursa ne yapmamız gerekir. Başlığımızdan da anlaşılacağı gibi kendi sınıfımızı türetmemiz yeterlidir. Bu sınıf içerisinde istisna meydana geldiğinde istediklerimizi yapacak kodları bulundurabiliriz.

Temel Exception sınıfı üzerinde çeşitli özellikler ve methodlar bulunmaktadır. Bu özellik ve methodlar ezilerek kullanılabilceği gibi isteklerimiz doğrultusunda yeni özellikler ve methodlarda ekleyebiliriz. Oluşturulan bu istisna sınıf throw ifadesi ile ortaya çıkartılabilir.

Şimdi bilinenlerden farklı ihtiyaçlarımıza bağlı bir istisna sınıfı oluşturalım. Bu istisna sınıfı her kullanıldığında ürettiği hata mesajını bir dosyanın içinde barındırabilsin. Tabiki ihtiyaçlarınız doğrultusunda bu bir veritabanı da olabilir.

Örneğimizde Exception sınıfından ResulExcepiton isminde bir sınıf türettik. Bu sınıf Exception sınıfına ait yapıcı methodlara base göndermese yapıyor. Temel olarak Exception sınıfının özelliklerini kullanabiliyor. Bu özelliklere ek olarak belirtilen dosya içine isteğimize bağlı olarak hata mesajlarını yazıyor. Bu şekilde ki istisna sınıfı kullanarak bir hatalar günlüğü tutmamızda mümkün olabilir.

İstisnalar ile ilgili kuralımızı yeniliyoruz. Gerekmedikçe istisna kullanmak program performansını düşürür. Fakat kritik noktalarda istisna kullanmak ve bu istisnaları yakalamak büyük kayıpları engeller. Bir sonraki makalemizde görüşmek üzere.

Etiketler: .net, exceptions, c#

İstisna (Exception)kavramı programlama açısında büyük bir önem taşımaktadır. Bütün gelişmiş programlama dillerinde istisnaları yönetmek için çeşitli yöntemler ortaya konulmuştur. Bu yöntemler birçok açıdan benzerlikler gösterse de, çeşitli farklılıklar da bulunmaktadır. Öncelikle istisna kavramını bir inceleyelim.

İstisnalar, programımızın çalışma zamanında yani program çalışırken ortaya çıkan olağan dışı durumlardır. Programcılık dilinde "programın kırılması" ile adlandırılan olaylarda aslında bir istisnanın meydana geldiğini göstermektedir. Örneğin bir sayının sıfıra bölünmesi "DivisionDivideByZeroException" istisnasının ortaya çıkmasına sebep olmaktadır. Başka bir istisna örneği ise uyumsuz tipler arasında değer aktarımı gerçekleştirmeye çalışmaktır. Bir programcı olarak kod üzerinde her ne kadar detaylı çalışma yapsakta kullanıcı faktörü göz önüne alındığında çalışma zamanı hatalarının ( Runtime Error ) ortaya çıkması olasıdır. Aşağıdaki örneğimiz, çalışma zamanında ortaya çıkabilecek bazı istisnaları göstermektedir.

Bu ve benzeri bir çok hata .NET platformu tarafından izlenmekte ve gerekli istisnalar ortaya çıkartılmaktadır. İstisnalar iki şekilde ortaya çıkar.

1. Yazılım geliştirici "throw" ifadesini kullanarak kendi istisnası ortaya çıkartabilir.
2. Yukarıdaki örneklerimizde de ortaya çıkan ve programımızın normal olarak devamını sürdürmesini engelleyecek hatalardır.

Bu makalemizde programımızın normal işleyişini bozan istisnaları yönetmeyi inceleyeceğiz. Bu noktada unutulmaması gereken ilk nokta istisna yönetimi performans açısından pahalı bir seçenektir. Bu nedenle programcılıkta ilk seçeneğimiz programımıza giriş yapan bütün değerleri maskeleme, büyüklük ölçümü, tip uyum denetimlerini gibi mekanizmalarla denetlemektir. Gereksiz yere kullanılacak istisna yönetimi büyük performans kayıplarına neden olmaktadır. .NET ortamında her şey gibi istisnalarda sınıflar kullanılarak oluşturulmakta ve tüm istisnalar temel System.Exception nesnesinden türetilmektedir. Farklı istisnalar için farklı sınıflar bulunmaktadır. Bu istisna sınıfları veritabanı istisnalarından bellek istisnalarına kadar her alanda bulunmaktadır. Her istisna sınıfı kendine özgü bazı bileşenleri bünyesinde barındırmaktadır.

İstisnaları ortaya çıkartmak ve bu istisnaları yakalayıp yönetmek ayrı işlerdir. Bu makalemizde ortaya çıkmış olan istisnaları yakalamayı ve yönetmeyi işleyeceğiz. Bir istisnayı yakalamak için öncelikle istisnanın ortaya çıkabileceği kod aralığını tespit etmek gerekir. Bu işlem gerçekleştirildikten sonra aşağıdaki ifadelerden birini kullanarak istisna yakalama işlemi gerçekleştirilir.

1. try catch

2. try finally

3. try catch finally

try catch:

Try Catch ifadelerinde örneğimizde de gördüğümüz gibi istisnanın ortaya çıkması muhtemel olan kod alanı try{......}catch parantezleri arasına alınmıştır. Bu kod artık izlenmektedir. Peki bir istisna ortaya çıktığı zaman nasıl bir olay meydana gelecektir. Parantez içerisinde bir hata meydana geldiğinde; hatanın ortaya çıktığı noktadan sonraki kodlar işleme konulmaz ve parantezden sonraki kod işleme alınır. Yukarıdaki örneğimizde Console.WriteLine("Hiç Bir Hata Oluşmadı"); kod satırı işleme konulmadan catch ifadesine atlanır. catch ifadesi adındanda anlaşılacağı gibi istisnaların yakalanıp seviyelendirildiği alandır. Daha öncede bahsettiğimiz gibi bütün istisna nesneleri Exception sınıfından türetilmiştir. Bu nedenle bütün hatalar Exception nesnesi tarafından yakalanabilmektedir. Exception sınıfı bünyesinde çeşitli özellik ve metotlar barındırmaktadır. Bu özelliklerden en önemlisi Message özelliğidir. String tipinde olan bu özellik istisna sonucu üretilen bilgi mesajını içermektedir. Yukarıda ki örneğimizde Attempted Divide by Zero bilgi mesajı ortaya çıkmaktadır. Peki bu try {..} bloğu içinde bir kaç çeşit hata meydana gelse ve bu hatalardan istediğimizi yakalamak istersek ne yapmamız gerekir.

Yukarıdaki örneğimizde try{} bloğu içinde 2 çeşit hata ortaya çıkma ihtimali vardır. Bunlardan birincisi klavyeden girilen değerin int.Parse(txt) metodu ile stringten integer türüne dönüşümünde alfanümerik karakterlerden dolayı FormatException istisnanıs ve ikincisi girilen değerin 0 olması durumunda DivideByZeroException istisnasının ortaya çıkmasıdır. Örneğimizde de görüldüğü gibi programımız farklı hatalar için farklı davranmasını istiyorsak hata yakalama işini bir kaç seviyede gerçekleştirerek amacımıza ulaşabiliriz. Burda dikkat edilmesi gereken nokta özel olarak seçilen istisna sınıfları dışında örneğin yukarıda bir nullreferance gibi bir hata oluştuğu taktirde yakalanamayacak olduğudur. Bütün hataları yakalamak gereken durumlarda Exception temel sınıfını kullanmak gereklidir.

try finally:

İstisna takibinde Try finally bloğunun özelliği; hata ortaya çıksa da çıkmasa da bu finally bloğunun çalışıyor olmasıdır. Try{} bloğu içerisinde bir istisna ortaya çıktığında kodumuz aynen try catch ifadesinde olduğu gibi hatanın ortaya çıkmış olduğu noktadan sonraki kodlar çalışmadan finally bloğuna geçilir. Catch ifadesinden farklı olarak hatanın çeşidinin tespiti mümkün değildir. Finally bloğu programlarımızda kullanım sebebi try {} içerisinde yaratmış olduğumuz nesnelerin sonlandırılması veya değişkenlerin son değerlerinin belirlenmesi gereken durumlarda kullanılır.

Bu kullanıma bir örnek vermemiz gerekirse bir veritabanı bağlantısı yapıp geriye bazı değerler döndüren bir fonksiyon olsun. Bu fonksiyon içerisinde veritabanı bağlantısı gerçekleştirilip gerekli data çekim işlemleri meydana geldikten sonra bağlantının kesilmesi gerçekleştirilecektir.

Örneğimizde benzer bir yapı bulunmaktadır. Yukarıdaki gibi bir yapı veritabanı bağlantısının kesilecek olması kesindir. Bu yöntemle fazla kaynak kullanımı gibi etkilerden kurtulmamız mümkündür.

try catch finally:

try catch ve try finally ifadelerinin ve kullanım yeteneklerinin birleşerek ortak bir ifade halini aldığı kullanıma try catch finally diyoruz. Bu yöntem kullanılarak hatalar izlenip ayıklanabilmekte; bununla birlikte finally bloğunu yetenekleri kullanılarak kaynak kullanımı denetim altında alınabilmektedir.

Etiketler: .net, exceptions, c#

Generic kavramı C#2,0 ile beraber artık hayatımıza girmeye başlamıştır. Performans konusunda büyük avantajlar sağlayan generic sınıfların temel özelliklerinden daha önce sitemizde bahsetmiştik. Bu makalemizde generic sınıfların oluşturulması, türetilmesi, metotların tanımlanması vb konuları aydınlatmaya çalışacağız. Generic Sınıflar temel olarak normal sınıflar ile aynı özellikleri göstermektedir. Generic sınıfların normal sınıflardan farkı,  kullanılacak olan tiplerin sınıf tanımlama aşamasında belirtilmesidir. Aşağıda normal bir sınıf ile generic sınıf arasındaki tanımlama farkını görebilirsiniz

Generic sınıflarda 1 adet tip tanımlana bileceği gibi yukarıdaki örneğimizde mygenclass2 sınıfında da olduğu gibi ihtiyaçlar doğrultusunda birden çok tip tanımlanabilir. Generic sınıfların tanımında bir aşırı yükleme (overloading) gerçekleştirmek mümkün değildir. Generic sınıflardaki tanımlanmış tiplerdeki değişim isimlerinin değiştiğini göstermez. Aşağıdaki örneği incelersek aynı isme fakat farklı türde ve sayıda tiplere sahip sınıfların hata verdiğini göreceksiniz.

Generic sınıflarda normal sınıflarda olduğu gibi sınıf içinde sınıf tanımlamak mümkündür. Bu tanımlamalar aşamasında dıştaki sınıfta kullanılan tip içteki sınıfta da kullanılabilir. Burada dikkat edilmesi gereken konu içteki sınıfları örneklerken dıştaki sınıfa ait generic tanımlamalar gerçekleştirilmelidir.

Generic Sınıflarda Türeme:

Generic sınıflarda türeme konusunda dikkat edilmesi gereken en önemli nokta bir generic sınıfı türetmiş olduğumuz sınıfın veya arayüzün adı ile generic sınıfımızda kullanmış olduğumuz parametre aynı isimde olamaz. class Extend<V>: V {} şeklindeki bir tanımlama hataya neden olacaktır. Bununla birlikte generic sınıfımızın başka bir generic sınıftan türetilmesi durumunda temel sınıfımızda veya arayüzümüzde aynı parametreyi kullanmak bir hataya sebep olmamaktadır. Aşağıda değişik şekillerde türetilmiş generic sınıflar bulunmaktadır.

Generic Sınıflarda Methodlar:

Generic sınıflarda kullanılan metotlar 2 şekilde incelenebilir. Bunlar Generic Metotlar ve Generic Olmayan Metotlar. Peki bir metodun generic veya non-generic olması arasındaki değişiklik nedir. Bir metodun içerisinde sınıf başlığında tanımlanmış generic tiplerin kullanılması bu metodun generic bir metod olduğunu göstermez. Şimdi aşağıdaki örneğimizi inceleyelim.

Yukarıda ki örneğimizde sınıfta tanımlanmış olan generic tipler deneme metodu içerisinde kullanılmıştır. Bu metot generic sınıfta tanımlanmış ama generic olmayan bir metottur.

Generic metodlar metot adından sonra parametrelerden önce kullanılacak olan generic tiplerin tanımlanmasından oluşur. Bu tanımlanan tipler sınıfta tanımlanan generic tiplerle aynı ada sahip olabileceği gibi başka bir isimle de bulunabilirler.  Aşağıda generic bir metodun tanımlanması ve daha sonra kullanımını gösteren bir örnek bulunmaktadır.

Generic Metotlarda kullanılan Generic tipler içinde bulunduğu Generic sınıfa ait tiplerle aynı isimde olabilir. Yukarıdaki örneğimizde Deneme metodumuzda kullanılan ItemType1 MyClass üzerinde de kullanılmıştır.

Generic sınıflarda static alan ve metot kullanımında hiç bir farklılık bulunmamaktadır. Static alan tanımlanırken sınıf üzerinde tanımlanmış olan Generic tiplerde tür olarak kullanılabilir.

Microsoft Firmasının Whidbey’nin piyasaya sürülmesi ile ilgili planlarını ileriye ötelemesi nedeniyle C#2.0 üzerinde bulunan generic sınıflarla ilgili konuya detaylı bir yazı yazmaktan kaçındım. İlerleyen zamanlarda generic kavramı daha detaylı olarak ta işlenecektir.

Etiketler: .net, generics, c#