Resul ÇAVUŞOĞLU

 

Microsoft Whidbey kod adı ile çıkartmış olduğu Visual Studio yeni sürümünde bir çok yeniliğe imza atmış durumda. .NET teknolojisi ile yazılım dünyasında bir çığır açan Microsoft firması Visual Studio editöründe yapmış olduğu değişikliklerle programcılara hızlı yazılım geliştirme için gerekli tüm imkanı sağlamıştır. Gelecek makalelerimizde Whidbey ile beraber gelen yenilikleri sizlere tanıtmaya çalışacağız. Bu gün editöre eklenmiş olan yeni bir seçenekten bahsedeceğiz. Bu seçenek REFACTOR  olarak adlandırılmıştır.

Şekil 1 : Refractor Menüsü

Refactor yazılım geliştirme sürecinde kod yazımı gerçekleştirildikten sonra kod üzerinde hızlı ve verimli değişiklik yapılabilmesi için geliştirilmiş bir işlemler bütününün genel adıdır. Refactor aşağıdaki bölümlerden oluşmaktadır. Şimdi bu bölümleri sırayla inceleyelim.           

Extract Metot Encapsulate Field Extract Interface Surround With Insert Expansion Rename Change Metot Signature

Extract Metot :

Extract Metot uzun ve okunurluğunda ve kullanımında zorluklar olan kodları metotlar vasıtası ile parçalara bölmek için çok iyi bir yöntem ortaya koymaktadır. Visual Studio editörü kodu izlemekte ve en uygun alt metodu üretmektedir. Bu üretilen alt yordamlar sayesinde şematik açıdan kodumuz açık bir hal almaktadır.

Bu yöntemi kullanmak için alt yordamlara bölecek olduğumuz kodu seçmemiz ve sağ tuş menüsü ile Refactor -> Extract Metot veya CTRL+ALT+M tuş kombinasyonu ve ardından M tuşuna yeniden basarak  Extract Metot iletişim penceresine ulaşılarak (Şekil 2) alt yordamın adı seçilir ve işleme konur.
 

sealed class MyClass {        public int x, y; } class MainClass {      public static void Main()      {             MyClass mC = new MyClass();             mC.x = 110;             mC.y = 150;             Console.WriteLine("x = {0}", mC.x);             Console.WriteLine("y = {0}", mC.y);     } }

Şekil 2: Extract Metot İletişim Penceresi

Kodumuz içerisinde bir alt yordam olabileceğine inandığınız kod alanını fare yardımı ile seçtikten sonra Extract Metot seçeneğini devreye koyduğumuzda aşağıdaki koda ulaşmış oluruz. Bu koda ulaşmak için yukarıda ki kodumuzu 2 parçaya bölerek işleme tabi tuttuk. Bunlardan 1.si mC nesnesinin tanımlanması ve değer aktarımları 2.si bu bilgilerin ekrana yazılması. 
 

public static void Main () {         MyClass mC = define_mC ();         display_mC (mC); } private static void display_mC (MyClass mC) {        Console.WriteLine ("x = {0}", mC.x);        Console.WriteLine ("y = {0}", mC.y); } private static MyClass define_mC () {       MyClass mC = new MyClass ();       mC.x = 110;       mC.y = 150;       return mC; }

Encapsulate Field :

Encapsulate Field özelliği kod yazımı gerçekleştirildikten sonra programımız üzerinde Public olarak bulunan Alanları OOP için temel şartlardan olan Encapsulate ( Hiç bir genele açık değişkene direkt ulaşıma izin verme)  kuralına uygun bir hale getirmek için kolay bir yol sunmaktadır. Tüm OOP programcılarının bildiği gibi public bir değişkene doğrudan ulaşmak bir çok yönden sakıncalara yol açmaktadır. Bu sakıncaları ortadan kaldırmak için C# dili içerisinde Property kullanılarak bilgi girişi ve çıkışı fonksiyonlar vasıtası ile kontrol altına alınmıştır. Aşağıdaki kodu incelediğimizde public string mystrfield encapsulate açısından sakıncalı olduğu açıktır. Bu satırda mystrfield alanı üzerinde sağ tuş refactor menüsü üzerinden Refactor-> Encapsulate Field veya CTRL+ALT+M;E tuş kombinasyonu ile şekil 3 deki pencereye ulaşılır.
 

using System; namespace Refactor {             class MainClass            {                  public string mystrfield;                  [STAThread]                  static void Main(string[] args)                 {                 }            } }

Şekil 3: Encapsulate Field İletişim Penceresi

Bu pencere üzerinde Property Name ve erişim seçenekleri gerçekleştirildikten sonra karşımıza preview changes seçeneği seçili ise Preview Changes iletişim kutusu gelir ve kodumuz üzerinde yapılacak değişiklikleri görmemize izin vermektedir. Encapsulate Field işlemi gerçekleştirildikten sonra kodumuz aşağıdaki hali almaktadır.
 

using System; namespace Refactor {         class MainClass        {              private string mystrfield;              public string Mystrfield             {                  get                 {                       return mystrfield;                 }                 set                {                      mystrfield = value;                 }             }             [STAThread]             static void Main(string[] args)            {             }        } }

Extract Interface :

Normal şartlarda arayüzlerimizi nesnelerimizden önce oluştururuz ve nesnelerimizi arayüzlerden türeterek bir standart oluşturmaya çalışırız. OOP standartları içinde arayüzler çalışmamızı geliştirmek için çok önemli bir yer tutar. Peki olduya nesnemizi oluşturduk ve arayüz oluşturmayı unuttuk ve daha sonra bunu farkına vardık ve ihtiyacımızı hissettik ne yapacağız. nesnemizi baştan sona inceleyip arayüzümüzü oluşturmamız gerekir. Extract Arayüz seçeneği bizlere bu işi bir kaç tıklama ile yapabileceğimiz imkanı sunmaktadır. Bir sınıftan Arayüz üretebilmemiz için en önemli şart bu sınıf içerisinde public metotların bulunması gereğidir.
 

class myclass {          public void mymetot()          {          } }

Yukarıdaki örneğimizde basit bir sınıf bulunmaktadır. Burada myclass üzerinde sağ tuş Refactor->Extract Interface veya CTRL+ALT+M;I tuş kombinasyonu ile iletişim penceremize ulaşabiliriz. Bu pencere üzerinde (Şekil 4) oluşturulacak olan arayüzün adı, bulunacağı dosya adı ve arayüzde bulunacak olan metotların seçimi gerçekleştirilebilir.

Şekil 4 : Extract Interface iletişim penceresi

İşlem gerçekleştirildikten sonra Imycalss.cs dosyası içerisinde Arayüzümüzü Imyclass adı ile oluşturulur ve myclass üzerinde şu değişiklik otomatik olarak meydana gelir.
 

class myclass : Imyclass {          public void mymetot()          {          } }

Surround With :

Yazılım geliştirme sürecinde kodları yazdıktan sonra bazen bu kodların bir bölümünü döngü içerisinde veya bir hata kontrol mekanizması içerisine almamız gerekir. Bu aşamada normal şartlarda araya satır ekleyerek işlemimizi gerçekleştiririz. Whidbey ile beraber gelen Refactor seçenekleri bünyesinde bulunan Surround With özelliği sayesinde bir ifade içine almak istediğimiz kodu mouse ve klavye yardımı ile seçtikten sonra Refactor-> Surround With->(Seçilecek İfade) menüsü üzerinden işlemimizi gerçekleştirebiliriz. Whidbey editörü bize kullanabilecek olduğumuz ifadeleri otomatik olarak sunmaktadır.

Insert Expansion:

Programcılar olarak yazıma ait ifadeleri yazmaktan hep sıkıntı duymuşuzdur. Bir sınıf oluşturmak istediğimizde birisi genel tanımlamaları bizim yerimize yapsa ne kadar güzel olurdu değil mi?

Hızlı yazılım geliştirmede en önemli şey tekrar eden ve angarya kodlardan kaçınmaktır. Bu amaçla Whidbey editöründe yazmaktan üşendiğimiz genel ifadeleri bir hamlede eklememize izin verecek Insert Expansion seçeneği bulunmaktadır. Bu seçenek sayesinde if,for,class,interface,checked vb.. bir çok ifadeye bir tuş ile ulaşabiliriz. Bu işlemi gerçekleştirebilmek için Refactor->Insert Expansion veya CTRL+ALT+M;X yapmamız yeterlidir.

Rename:

Visual Studio üzerinde yazılım geliştirirken en çok problem yaşamış olduğum konu bir nesnenin veya alanın adını belli bir noktadan sonra değiştirmek olmuştur. Belli bir kod yazdıktan sonra bir isimde yapmış olduğum değişiklik bana bir çok hata olarak hep geri dönmüştür. Bu hata mesajlarını izleyerek programındaki isim değişikliğini uzun bir süreçte gerçekleştirirdim.

Microsoft Whidbey ile programcılara bu konuda da büyük bir kolaylık sağlayarak bir isim değişikliğini en kısa sürede ve en esnek şekilde yapmamızı sağlamıştır. Bu isim değişikliği bir namespace,class,interface,field,property vb.. olabilir. Rename işlemini gerçekleştirebilmek için isim değişikliği yapacak olduğumuz alan üzerinde sağ tuş vasıtası ile Refactor->Rename veya CTRL+ALT+M;R tuş kombinasyonu ile Rename iletişim kutusuna ulaşmamız mümkündür. Bu iletişim kutusunda yeni ismi girdikten sonra karşımıza (Şekil 5) hangi değişiklikleri uygulayacağımızı ve bunların nerelerde olduğunu bize gösteren bir doğrulama penceresi ile karşılaşırız.

Şekil 5 : Rename Ön Görünüş İletişim Penceresi

Örneğin yukarda mystrfield değişkeni mystrfield1 ismiyle değiştirilecektir. Penceremizde bu değişikliklerin nerelerde hangi dosya içinde ve hangi satırda olduğunu gösteren bilgiler bulunmaktadır. Değişmesini istediğimiz noktalara işaret bıraktıktan sonra Çalıştır iconu ile değişikliği çalıştırabilirsiniz. Bu isim değişikliği projemize bağlı tüm dosyalarda gerçekleştirilebilmektedir.

Change Metot Signature:

Yazılım geliştirme sürecinde bazen tanımlamış olduğumuz metotlar içerisinde ihtiyaca bağlı olarak bazı parametre değişikliklerine gitmemiz gerekebilir. Bu değişiklikleri de gerçekleştirmek büyük zaman kayıplarına neden olmaktadır. Whidbey ile birlikte Refactor menüsü altında Change Metot Signature seçeneği ile artık bu işlemde çok kısa bir sürede gerçekleştirilebilmektedir. Metotumuzun tanımlandığı referans noktası üzerinde sağ tuş Refactor->Change Metot Signature veya CTRL+ALT+M;S   tuş kombinasyonu ile Change Metot iletişim penceresine ulaşabiliriz. Bu pencere üzerinden Parametre Ekleme,Parametre Çıkarma ve Parametre Düzenleme işlemlerimizi gerçekleştirebiliriz. Bu noktada unutmamamız gereken konu şu ki arayüzlerden türetilen sınıflar içerisindeki metotlarda yaptığımız değişiklikler kökteki arayüz etkilememektedir.

Tüm bu anlattıklarımızdan da anlaşılabileceği gibi Microsoft firması Whidbey kod adlı yeni Visual Studio yazılım geliştirme aracında editörlük açısından programcılara büyük kolaylıklar sağlamaktadır. Gelecek Makalelerimizde bu yenilikleri tanıtmaya devam edeceğiz.

Etiketler: whidbey, refactoring, c#